Oldukça sayıda modeli Türkiye’de üretilen ve ülke sektöründeki en eski markalardan olan Fiat’la beraber yaşamımıza giren Fiorino, Ducato, Punto şeklinde otomobil isimlerinden bazıları asla tahmin edemeyeceğimiz anlamlar taşıyor.
Fiat, aynı Vespa şeklinde dünyada İtalyan yoldam ve tasarımının mühim ikonlarından biri olarak görülüyor. Türkiye’de de en fazlaca satılan, ülke pazarına en eskiden girmiş markalardan biri.
Bu markayla beraber aslen yaşamımıza anlamını bilmediğimiz birçok İtalyanca sözcük de girdi: Fiorino, Linea, Doblo, Punto… Bu kelimelerin ne anlama geldiğini asla merak ettiniz mi?
Fiat, Tofaş üretim merkezi ile beraber hafızamızda o denli Türkçeleşmiş ki bir an için yabancı bir isim çağrışımı bile yapmıyor.
Peki Fiat’ın marka adı ne anlama geliyor? Fabbrica Italiana Automobili Torino’nun, kısaca Torino İtalyan Otomotiv Fabrikası’nın kısaltması. Bunun pek de orijinal bir tarafı yokmuş. Biz otomobillere geçelim.
Hem kent hayatına hem de ticari kullanıma uygun Fiat Fiorino’nun adı fiorino d’oro (altın florin) isminde eski bir İtalyan sikkesinden geliyor.
Şu demek oluyor ki o zamanlar Avrupa’nın neredeyse tümünde geçerli bir para biriminden bahsediyoruz. 1252-1533 yılları aralığında Floransa Cumhuriyeti’nde kullanılan bu sikke, saf altından yapılırmış.
Sikkenin orijinalinin bir yüzünde, Floransa şehrinin simgesi olan ve adı Fransız Millî Marşı Le Marseillais’ta da geçen fleur-de-lis, kısaca zambak deseni; arka kısmında ise hem Yahudi hem Hristiyan inançlarında mukaddes sayılan Yahya ya da Yuhanna (John the Baptiste) yer alırmış. Bir otomobile vermek için son aşama sofistike bir isim.
Fiat’ın en eski modellerinden Panda’nın adının muhtemelen sempatik pandalardan geldiğini düşünmüş olabilirsiniz. Fakat yanılıyorsunuz.
Fiat Panda’nın adı, Eski Roma tanrıçası Empanda’dan geliyor. Panda’nın kelime kökü ise Latince “açmak” anlamındaki “pandere” fiilinden geliyor.
Empanda’nın bir korunak arayan her insana kucak açan, herkesi olduğu şeklinde kabul eden bir tanrıça olduğuna inanılıyor ve muhtemelen Antik Yunan tanrıçası Juno’nun Eski Roma’ya bu isimle aktarıldığı düşünülüyor.
Beklentiler yükselmişken düşürelim. Fiat Tipo’nun anlamı bu kadar garip değil.
1988-2000 arası üretilen, hatta 90’larda tüm dünyaya Türkiye’den üretilerek ihraç edilen, markanın en popüler araçlarından olan Tipo, İtalyancada basitçe “adam” demek.
2000’lerde üretiminin durmasının arkasından, 2015 itibarıyla senelerdir Fiat Egea ismiyle bildiğimiz aracın adı, eski Tipo’ya atıf amacıyla Avrupa pazarında Tipo olarak değiştirildi. Şu demek oluyor ki bugünün Tipo’su küçük bir otomobil yerine artık eskiden Egea olarak bildiğimiz sedanın yerini aldı.
Egea adı ise nereden geliyor kestirmek pek kolay olsa gerek, Ege Denizi’nden.
Fiat Punto’nun adı de direkt aracın ergonomik işlevini vurguluyor.
Süper mini bir kent aracı olarak tasarlanan Fiat Punto’nun adı “nokta” anlamına geliyor.
Böylece kolayca her yere park edilebilirliği, kompaktlığı şeklinde özellikleriyle aklınızda kalması amaçlanıyor.
Birazcık havalı isimlere geri dönelim: Ducato da aynı Fiorino şeklinde antik bir altın sikkeden adını alıyor.
1284’te Venedik’ten çıkan Dukat, ta 1800’lere kadar tüm Avrupa’da geçerli bir para birimi olmayı sürdürmüş. Latince ducalis, kısaca “dük” kelimesinden gelen Dukatlar %98 oranında altın içerirmiş.
Çoğu zaman bir yüzünde devrin kayzerinin, kısaca Roma imparatorunun, öteki yüzünde ise Hristiyan azizlerin çizimlerini taşırlarmış.
Doblo, duble kısaca çift demek. Yalnız bu kadar mı?
Bu isim de hem ticari hem günlük kullanıma uyan bu aracın çift işleve haiz bulunduğunu ifade ediyor diyerek sizi hayal kırıklığına uğratmak üzereydik ki, hayır. İsmin öteki bir referans noktası gene eski bir İtalyan sikkesi olan duplone ya da doblone.
Bilhassa 16. yüzyılda İsviçre kantonlarında kullanılan bu sikkenin yüzde kaç altından yapıldığı, kısaca kaç karat olduğu ve ebadı değişim gösterebiliyormuş. Sadece öteki sikkeler kadar kıymetli olmadığını ve fazlaca daha günlük ve kolay alışverişlerde de kullanıldığını biliyoruz.
Türkiye’de bir dönem görmeye en alışık olduğumuz modellerden Palio da adıyla İtalya’nın en köklü kültürlerinden birini simgeliyor.
Palio, İtalya’da 1230’lardan beri süregelen bir atletizm turnuvasının adı. Geçmişte birçok İtalyan şehrinin sokakları içinde at yarışları, mızrak düelloları, okçuluk ve arbalet yarışmaları düzenlenirken günümüze ulaşan tek turnuva Siena şehrinde gerçekleşen Palio di Siena. Fiat’ın Siena modelinin adı de buradan geliyor.
