Otonom şu demek oluyor ki sürücüsüz araçlar, bilim kurgu filmlerinden çıkıp günlük yaşamımıza girmeye hazırlanan teknolojilerden biri hâlinde. Sadece bu araçların sokaklarda yaygın bir halde kullanılabilmesi için aşılması ihtiyaç duyulan birçok engel var.
Arkamıza yaslanıp hedefimize ulaşana kadar her şeyi otomobile bırakabileceğimiz bu teknoloji maalesef ki günümüz şartlarına pek uygun değil.
Doğal ki hızla gelişen teknolojinin hızına dur diyemiyoruz sadece onları yollarda daha fazlaca görmemiz için aşılması ihtiyaç duyulan bazı problemler var.
Teknolojik engeller
Otonom araçların güvenilir ve sorunsuz bir halde çalışabilmesi için daha da gelişmiş yapay zekâ sistemlerine gerekseme var. Sistemlerin, karmaşık kent ortamlarında insan sürücülerin karşılaşmış olduğu her durumu doğru bir halde algılayıp tepki verebilmesi gerekiyor.
Sadece mevcut teknolojiler, bu seviyeye ulaşmakta hâlâ bazı zorluklar yaşıyor. Fena hava koşulları, inşaat alanları yada ani yol değişimleri benzer biçimde durumlar -ki bunlar bilhassa bizim vatanımızda eğer olmazsa olmazlar- otonom araçların idrak etme ve karar verme süreçlerini zorlaştırıyor. Bu yüzden de otonom sistemlerin daha çok veri ile eğitilmesi ve kontrol edilmesi gerekiyor.
Hukuki ve düzenleyici engeller
Sürücüsüz araçların yasal olarak yollarda kullanılabilmesi için kapsamlı düzenlemelere de gerekseme var. Mevcut trafik yasaları, büyük seviyede insan sürücüler üstüne kurulmuş durumda ve otonom araçların entegrasyonu için bu yasaların güncellenmesi gerekiyor.
Otonom araçların karıştığı kazalarda sorumluluğun kimde olacağı benzer biçimde konuların da netleştirilmesi lüzumlu. Hukuki düzenlemeler yapılmadan maalesef bu araçların yaygınlaşması mümkün gözükmüyor.
Güvenlik ve etik problemler
Otonom araçların güvenliği, bu hızla gelişen teknolojinin en fazlaca tartışılan mevzularından biri durumunda. Her ne kadar sürücüsüz araçlar insan hatasını minimuma indirgemeyi hedeflese de sistem hataları yada siber saldırılar benzer biçimde riskler mevcut.
Bu yüzden, araçların güvenliğinin sağlanması ve etik kuralların belirlenmesi tehlikeli sonuç öneme haiz. Bilhassa, ihtimaller içinde kazalarda araçların iyi mi tepki vereceği ve bu tepkilerin etik açıdan iyi mi değerlendirileceği mevzusu, toplumda geniş münakaşa mevzusu.
Altyapı ve kent planlaması
Araçların sorunsuz bir halde çalışabilmesi için kent altyapısının da bu teknolojilere uygun hâle getirilmesi gerekiyor. Bu da akıllı trafik sinyalizasyon sistemleri, hususi otonom vasıta şeritleri ve gelişmiş kontakt ağları benzer biçimde unsurları içeriyor.
Toplumsal hakkaniyet ve eşitlik
Teknoloji, altyapı derken aslına bakarsak ele alınması ihtiyaç duyulan bir mevzu daha var, o da toplumsal adaletin bozulacağı. Sürücüsüz araçların oldukça pahalı olması zenginlere yarar sağlayacakken düşük gelirli insanoğlu için daha çok yük yaratacak. Bu bununla birlikte düşük gelirli insanların trafik cezalarını da üstlenmesi demek.
Bunun yanı sıra otonom aracı olanlar işe gelip giderken bile emek verme fırsatı bulacak. E-postalara yanıt verecek, toplantı taslağını hazırlayacak, kısacası iş hayatına kesintisiz yanıt verecek. Hâl bu şekilde olunca da otonom aracı olmayanlar, istihdam söz mevzusu olduğunda dezavantajlı duruma düşecek.
Ele aldığımız bu sorunlara bakınca otonom araçlar her ne kadar geleceğin ulaşım sistemlerinde çığır açma potansiyeline haiz olsalar da çözülmesi ihtiyaç duyulan daha fazlaca mesele var. Sadece tüm bu problemler aşılırsa ve onları daha çok yollarda görürsek hayatımızın kökten değişeceği de kati.
