Yapay Zeka, Eğitim Sistemini Değiştirebilir mi?

Dünyanın her yerinde bambaşka ‘sistemler’ geçerli olsa da, günümüz eğitim sisteminin temeli ortak; bir eğitimci ve öğrenciler bir araya gelirler, eğitimci öğretir, talebe öğrenir, ödevler verilir, sınavlar yapılır ve öğrencinin ‘ne kadar öğrendiği’ kontrol edilir.

Bu kolay ve pek oldukca yönden eleştiriye açık sistemde son dönemde bazı çatlaklar oluşmaya başladı. Bundan dolayı ChatGPT benzer biçimde yapay zeka destekli uygulamalar ve yazılımlar, öğrenciler yerine ödev halletmeye, hatta sınava girmeye başladılar. Açık konuşmak gerekirse, bu mevzuda epey de başarılılar.

Yapay zeka, eğitimde bir avantaj mı yoksa korkulması ihtiyaç duyulan yeni bir ‘öcü’ mü peydah oldu?

Yapay zeka yazılımlarının son dönemdeki süratli gelişimi ve artan popülaritesi sonrası eğitime tesirleri de haliyle münakaşaya açıldı.

Öğrencilerin ödevlerini yapay zeka destekli uygulamalar üstünden hazırlamaları, sınavlarda bu yazılımlardan yararlanmaları, ChatGPT’nin arka arkaya hukuk, işletme, doktorluk benzer biçimde bölümlerin yazılı imtihanlarından üstün başarıyla geçmesi benzer biçimde vakalar sonrası tartışmalar o şekilde büyüdü ki yasaklar gelmeye başladı. Sadece bu yasakların karşısında, yapay zekayı her alanda olduğu benzer biçimde eğitimde de bir destek elemanı olarak kullanabileceğimizi düşünenler var.

Devletimizde de münakaşa yaratan bu mevzuya yanıt alabilmek için eğitimcilere bazı sorular yönelttik;

Bir ödev/proje için ChatGPT, DALL-E, Midjourney benzer biçimde yapay zeka yazılımlarından elde edilmiş doneleri kabul eder miydiniz, cevabınızı gerekçe ve koşullarıyla özetleyebilir misiniz?

Dr. Onur Akşit / Ege Üniversitesi Güzel Sanatlar, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi Görsel İletişim Tasarımı Kısmı: ”Kabul edebilirim. Adı geçen yapay zekalar onlara verdiğiniz komutlar, ifadeler ve soruların niteliklerine nazaran daha iyi cevaplar veriyorlar. Kısaca onları iyi ve amacına uygun kullanabilmek de bir eğitim ve beceri gerektiriyor. Öğrencilerin bu niteliklere haiz olup olmadıklarını ölçen bir değerlendirme sistemine nazaran (tüm süreci içeren raporlarıyla beraber) ödevlerini yada projelerini kabul edebilirim.”

Vedat Ersin Ceviz / Bilgisayar Öğretmeni: ”Doğal ki kabul ederdim bundan dolayı artık ne yazılılarda yönelttiğimiz soruların ne de verdiğimiz ödevlerin salt data aramaya yönelik olmaması icap ettiğini savunuyorum. Ezberci yaklaşımı desteklemek yerine açık uçlu, yoruma dayalı ve öğrencinin kendine özgü yaklaşımını çalışmalarda görmeyi hedefliyorum. Ek olarak yazılılarda da mevzuyu ne kadar anladığını daha net çıkarabiliyorum. Bu yüzden bu yazılımları kullanımı onun kafasında bir taslak oluşturması açısından mühim. Bu taslağın üstüne inşa etmiş olduğu yaklaşım ve çıkarımlar biz öğretmenleri hedeflenen kazanıma daha acele götürebilir.”

Elif Türkan / Matematik Öğretmeni: ”Bu durum öğrencilerin ödevinin kazanım amacına göre farklılık gösterir. Bundan dolayı öğrenciye bilgiye iyi mi erişmesi icap ettiğini öğretme kazanımını amaçlayan bir projede, öğrencinin bu yazılımları araştırıp yapay zekayı dolayısı ile teknolojiyi kullanarak projeyi tamamlaması etken bir öğrenme ortamı yaratır; projenin kazanımına ulaşılmasını sağlar. Öteki taraftan, projenin amacı öğrencinin hesaplamalar benzer biçimde ergonomik zihinsel beceri gerektiren kazanımları pekiştirmesi ise öğrenciyi hazıra itmesi sebebi ile kullanılmamalıdır.”

Öğrencilerinizin sınavlara ChatGPT benzer biçimde yazılımlar ile hazırlanmalarını ve sınavların değerlendirilmesi benzer biçimde mevzularda yapay zeka destekli yazılımları kullanmayı ister miydiniz?

Onur Akşit: ”ChatGPT neredeyse Google benzer biçimde kullanılabilir. O yüzden onu hazırlık için kullanabilirler. Değerlendirme mevzusunda evet arzu ederdim bundan dolayı sınıflar gittikçe kalabalıklaşıyor. İşimizi oldukca kolaylaştırabilir yapay zeka destekli yazılımlar.”

Vedat Ersin Ceviz: ”Yapay zeka destekli yazılımların imtihan değerlendirmesinde kullanılmasını kesinlikle destekliyorum. Bundan dolayı oldukca fazla öğrencimiz olduğundan öğrencileri kovuşturmak, önceki başarılarını kendi içinde ve öteki öğrencilere nazaran değerlendirmek benzer biçimde oldukca fazla efor sarf edilmesi ihtiyaç duyulan işlemlerden kurtaracaktır. Öğrenciler bazında ise öğrendiği bilgiler arasındaki bağlantıyı oluşturması oldukca önemlidir. Data ezberlenebilir fakat tam olarak nerede kullanımı icap ettiğini bu bağlantılar yardımıyla edinir. Bu bağlantıları öğrencide oluşturmak biz öğretmenlerin görevi. Fakat okul haricinde ve sınava hazırlanırken bu bağlantıları yapay zeka yardımıyla oluşturabilirler. Öğretmen kadar başarı göstermiş olur mu o münakaşa mevzusu 🙂 Bundan dolayı öğretmeni öğrencisini yapay zeka yazılımlarına nazaran daha iyi tanır.”

Elif Türkan: ”Desteklerim. Sınava hazırlanma açısından bilhassa uzaktan eğitim süreci için faydasının olacağını düşünüyorum. Imtihan değerlendirilmesinde kullanılmasında açıkçası güvenli değilim. Ölçme değerlendirme yöntemine nazaran tercih edilebilir/edilmeyebilir. Bundan dolayı açık uçlu bir soruda öğrencinin nerede, niçin hata yaptığını inceleyip puanlamak için öğrenciyi tanımak gerekir fakat yapay zeka bu analizleri bizlere sağlayamaz. Ve yorum sorularında tek bir doğru yanıt olamayacağı için de o biçim bir ölçmenin değerlendirmesinde kullanılmamalı diye düşünüyorum.”

Yapay zeka yazılımlarının eğitim süreçlerine entegre edilerek etken olarak hem öğrenciler hem de öğretmenler tarafınca kullanılması mevzusuna iyi mi bakıyorsunuz?

Onur Akşit: ”Yapay zekayı görmezden gelmek ve kullanmamak yakın bir zamanda pek mümkün olmayacak benzer biçimde görünüyor. Sadece bunun eğitim etiğine uygun kullanımını öğrencilere kesinlikle benimsetmek gerekiyor. Teknolojiyi, işimizi, hayatımızı, fikir biçimimizi elimizden alacak bir özne olarak değil hayatımızı kolaylaştıracak bir özne olarak görmeliyiz diye düşünüyorum. Doğal onu bu şekilde bir özne haline getirmek de bir anlayış ve mücadeleyi gerektiriyor.”

Veysel Ersin Ceviz: ”Derslerde data akışı yerine bu yazılımları öğretmenler bir partner benzer biçimde kullanabilirler. Böylelikle öğrencilerine de yapay zekayla iyi mi kontakt kurulması gerektiği ve onları eğitimde iyi mi kullanmaları gerektiği kavratılmış olur. Öğrenciler de evlerinde imtihan çalışmalarında tıpkı birebir etütteymiş benzer biçimde hususi öğretmenle partner bir halde evimizdeki çalışmalarını yürütebilirler. Yapay zekanın kullanımını genel olarak bir tehditten oldukca yaratıcılığı ve verimi arttırmada bir vasıta olarak görüyorum.”

Elif Türkan: ”Normal olarak, günümüz eğitim anlayışı yaparak yaşayarak öğrenme-öğrenci merkezli bir yaklaşım olduğundan öğrencinin kalıcı öğrenmesine katkı sağlayabilir. Yapay zeka yazılımları öğretmen için de anlatılan kazanıma bağlı olarak zamandan, emekten ve paradan tutum sağlatabilir.”

Aynı soruları bir de ChatGPT’ye sorduk;

Verdiği cevaplar oldukça uzun olduğundan, cevapların sonundaki ‘özet’ kısmını aldık.

Sence bir ödev/proje için öğretmenler ChatGPT, DALL-E, Midjourney benzer biçimde yapay zeka yazılımlarından elde edilmiş doneleri kabul etmeli mi, cevabı gerekçe ve koşullarıyla özetleyebilir misin?

”Yapay zeka verileri öğretmenlerin öğrencilerinin öğrenmesini izlemelerine destek olabilir, sadece doğru ve güvenilir olmalı, öğrencilerin öğrenme tarzları ve gereksinimleri dikkate alınmalı ve bir tek bir vasıta olarak kullanılmalıdır.”

Sence öğrencilerin sınavlara ChatGPT benzer biçimde yazılımlar ile hazırlanmalarını ve sınavların değerlendirilmesi benzer biçimde mevzularda öğretmenlerin yapay zeka destekli yazılımları kullanımı doğru olur mu?

”Yapay zeka destekli yazılımlar, öğrencilerin öğrenme sürecinde ve sınavlara hazırlanmalarında bazı avantajlara haiz olabilir, sadece bununla beraber bazı kaygı verici yönleri de vardır ve bu yönlerin dikkate alınması önemlidir. Bu yüzden, yapay zeka destekli yazılımların kullanımı öğrencilerin öğrenme sürecinde bir vasıta olarak kullanılabilir, sadece öğretmenlerin öğrencilerle direkt etkileşim kurmaları ve öğrencilerin gerçek öğrenme becerilerini yansıtan sınavlar yapmaları da önemlidir.”

Yapay zeka yazılımların eğitim süreçlerine entegre edilerek etken olarak hem öğrenciler hem de öğretmenler tarafınca kullanılması mevzusuna iyi mi bakıyorsun?

”Yapay zeka yazılımlarının eğitimde kullanımı, doğru bir halde tasarlanmış ve kullanılmış olduğunda pozitif sonuçlar verirken, öğretmenlerin ve eğitimcilerin dikkatli bir halde ele alması ve kullanımı gerekmektedir.”

Netice olarak;

Yapay zeka, geleceğimiz için bir tercih değil, reddedemeyeceğimiz gerçeklik. Gelecek yıllarda yapay zeka destekli yazılımların eğitim sistemine de entegre olması kaçınılmaz görünüyor. Bunun olması için de hem eğitimcilerimizin hem de öğrencilerimizin bu mevzuda bilinçlendirilmesi gerekiyor. Danıştığımız eğitimciler de yapay zekanın kendisi de bizlere aslına bakarsak bunu söylüyor.

Değişen teknolojinin getirdiklerini anlamaya ve onlardan faydalanmaya çalışmak yerine yok sayıp kötülemek, yaşadığımız çağı düşündüğümüzde yapılabilecek en fena hamle. Sadece kontrolsüzce ve bilgisizce yaygınlaşmasına ön ayak olmak da o şekilde. Dengenin kurulacağı ve yapay zekanın bir destek elemanı olarak yarar için kullanılabileceği bir geleceği beraber inşa etme bilincinin en kısa sürede oluşması ise en büyük dileğimiz.

İçeriğe destek olmak için kıymetli fikirlerini paylaşan tüm eğitimcilerimize teşekkür ederiz. Siz değerli ziyaretçilerimizin de bu konudaki fikirlerinizi yorumlara bekliyoruz! Keyifli okumalar…